Bệnh gút (Gout): Triệu chứng, biến chứng, chẩn đoán và điều trị

Bệnh gout

Bệnh gút (Gout) là một dạng viêm khớp phổ biến và phức tạp. Tình trạng này được đặc trưng bởi các cơn đau, sưng, đỏ và đau đột ngột, dữ dội ở một hoặc nhiều khớp, thường gặp nhất là ở ngón chân cái. Cơn gút có thể xảy ra đột ngột, khiến khớp bị ảnh hưởng nóng, sưng và mềm. Các triệu chứng bệnh gút có thể xuất hiện và biến mất. Một số cách có thể kiểm soát các triệu chứng và ngăn ngừa bùng phát.

Bệnh gút (gout)

Bệnh Gút có các triệu chứng gì?

Các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh gút hầu như luôn xảy ra đột ngột và thường xảy ra vào ban đêm bao gồm:

  • Đau khớp dữ dội. Bệnh gút thường ảnh hưởng đến nhiều khớp khác nhau, đặc biệt là ngón chân cái. Các khớp thường bị ảnh hưởng khác bao gồm mắt cá chân, đầu gối, khuỷu tay, cổ tay và ngón tay. Cơn đau có thể trở nên nghiêm trọng nhất trong vòng 4 đến 12 giờ đầu tiên sau khi bắt đầu.
  • Khó chịu kéo dài. Sau khi cơn đau nghiêm trọng nhất giảm bớt, một số khó chịu ở khớp có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần. Các cơn sau này có khả năng kéo dài hơn và ảnh hưởng đến nhiều khớp hơn.
  • Viêm và tấy đỏ. Khớp hoặc khớp bị ảnh hưởng trở nên sưng, mềm, nóng và đỏ.
  • Giới hạn phạm vi chuyển động. Khi bệnh gút tiến triển có thể không thể cử động khớp bình thường.

Khi nào đến gặp bác sĩ

Nếu bạn bị đau đột ngột, dữ dội ở khớp, hãy gọi cho bác sĩ. Bệnh gút không được điều trị có thể dẫn đến cơn đau tồi tệ hơn và tổn thương khớp. Tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay lập tức nếu bạn bị sốt và khớp bị nóng và viêm, đó có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng.

Nguyên nhân của bệnh gút

Bệnh gút xảy ra khi các tinh thể urat tích tụ trong khớp gây ra tình trạng viêm và đau dữ dội khi bị bệnh gút tiến triển. Các tinh thể urat có thể hình thành khi nồng độ axit uric cao trong máu. Cơ thể tạo ra axit uric khi phân hủy purin – chất có tự nhiên trong cơ thể. Purin cũng được tìm thấy trong một số loại thực phẩm, bao gồm thịt đỏ và thịt nội tạng, chẳng hạn như gan. Hải sản giàu purin bao gồm cá cơm, cá mòi, trai, sò điệp, cá hồi và cá ngừ. Đồ uống có cồn, đặc biệt là bia và đồ uống được làm ngọt bằng đường trái cây (fructose) làm tăng nồng độ axit uric.

Thông thường, axit uric trong máu và đi qua thận vào nước tiểu. Nhưng đôi khi cơ thể tạo ra quá nhiều axit uric hoặc thận bài tiết ra quá ít axit uric khiến axit uric có thể tích tụ, tạo thành các tinh thể urat trong khớp hoặc mô xung quanh gây đau, viêm và sưng.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh gút

Bạn có nhiều khả năng phát triển bệnh gút nếu có nồng độ axit uric cao trong cơ thể. Các yếu tố làm tăng nồng độ axit uric bao gồm:

  • Chế độ ăn: Ăn một chế độ ăn nhiều thịt đỏ, thủy hải sản và uống đồ uống có đường trái cây (fructose) làm tăng nồng độ axit uric, làm tăng nguy cơ mắc bệnh gút. Uống rượu, đặc biệt là bia, cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh gút.
  • Cân nặng: Nếu bạn thừa cân, cơ thể sẽ sản sinh ra nhiều axit uric hơn và thận sẽ gặp khó khăn hơn trong việc đào thải axit uric.
  • Tình trạng sức khỏe: Một số bệnh và điều kiện làm tăng nguy cơ mắc bệnh gút bao gồm huyết áp cao không được điều trị và các tình trạng mãn tính như tiểu đường, béo phì, hội chứng chuyển hóa và các bệnh tim và thận.
  • Một số loại thuốc: Aspirin liều thấp và một số thuốc dùng để kiểm soát tăng huyết áp – bao gồm thuốc lợi tiểu thiazide, thuốc ức chế men chuyển (ACE) và thuốc chẹn beta – cũng có thể làm tăng nồng độ axit uric. Vì vậy, việc sử dụng thuốc chống thải ghép có thể được chỉ định cho những người được ghép tạng.
  • Tiền sử gia đình mắc bệnh gút: Nếu các thành viên khác trong gia đình từng bị bệnh gút, bạn có nhiều khả năng mắc bệnh hơn.
  • Tuổi và giới tính: Bệnh gút xảy ra thường xuyên hơn ở nam giới, chủ yếu là do phụ nữ có xu hướng có nồng độ axit uric thấp hơn. Tuy nhiên, sau khi mãn kinh, nồng độ axit uric của phụ nữ tiếp cận với mức của nam giới. Nam giới cũng có nhiều khả năng phát triển bệnh gút sớm hơn – thường ở độ tuổi từ 30 đến 50 – trong khi phụ nữ thường phát triển các dấu hiệu và triệu chứng sau khi mãn kinh.
  • Phẫu thuật hoặc chấn thương gần đây: Trải qua phẫu thuật hoặc chấn thương gần đây đôi khi có thể gây ra cơn gút. Ở một số người, việc tiêm phòng có thể làm bùng phát bệnh gút.

Các biến chứng của bệnh gút

Những người bị bệnh gút có thể phát triển các tình trạng nghiêm trọng hơn, chẳng hạn như:

  • Bệnh gút tái phát. Một số người có thể không tái phát các dấu hiệu và triệu chứng. Những người khác có thể bị gút vài lần mỗi năm. Thuốc có thể giúp ngăn ngừa các cơn gút ở những người bị bệnh gút tái phát. Nếu không được điều trị, bệnh gút có thể gây mòn và phá hủy khớp.
  • Bệnh gút tiến triển. Bệnh gút không được điều trị có thể gây lắng đọng các tinh thể urat dưới da thành các nốt gọi là hạt tophi. Tophi có thể phát triển ở một số khu vực, chẳng hạn như ngón tay, bàn tay, bàn chân, khuỷu tay hoặc gân Achilles dọc theo mặt sau của mắt cá chân. Hạt tophi thường không gây đau đớn, nhưng chúng có thể bị sưng trong các cơn gút.
  • Sỏi thậnCác tinh thể urat có thể tích tụ trong đường tiết niệu của những người bị bệnh, gây ra sỏi thận. Thuốc có thể giúp giảm nguy cơ sỏi thận.

Chẩn đoán

Các bác sĩ thường chẩn đoán bệnh gút dựa trên các triệu chứng và sự xuất hiện của khớp bị ảnh hưởng. Các xét nghiệm để giúp chẩn đoán bệnh gút có thể bao gồm:

  • Kiểm tra dịch khớp. Bác sĩ có thể dùng kim để hút dịch từ khớp bị ảnh hưởng. Các tinh thể urat có thể nhìn thấy khi chất lỏng được kiểm tra dưới kính hiển vi.
  • Xét nghiệm máu. Bác sĩ có thể đề nghị xét nghiệm máu để đo nồng độ axit uric trong máu. Tuy nhiên, kết quả xét nghiệm máu có thể bị sai lệch. Một số người có nồng độ axit uric cao, nhưng không bao giờ bị bệnh gút. Và một số người có các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh gút, nhưng không có nồng độ axit uric bất thường trong máu của họ.
  • Chụp X-quang. Chụp X-quang khớp có thể hữu ích để loại trừ các nguyên nhân khác gây viêm khớp.
  • Siêu âm. Thử nghiệm này sử dụng sóng âm thanh để phát hiện tinh thể urat trong khớp hoặc trong hạt tophi.
  • Chụp cắt lớp vi tính năng lượng kép (DECT). Xét nghiệm này kết hợp hình ảnh X-quang được chụp từ nhiều góc độ khác nhau để hình dung các tinh thể urat trong khớp.

Điều trị bệnh gút như thế nào?

Thuốc chữa bệnh gút hiện có hai loại và tập trung vào hai vấn đề khác nhau. Loại đầu tiên giúp giảm viêm và đau do các cơn gút cấp. Loại thứ hai có tác dụng ngăn ngừa biến chứng bệnh gút bằng cách hạ thấp lượng axit uric trong máu. Loại thuốc nào phù hợp với bạn phụ thuộc vào tần suất và mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng, cùng với bất kỳ vấn đề sức khỏe nào khác mà bạn có thể gặp phải.

Thuốc điều trị cơn gút

Thuốc được sử dụng để điều trị bùng phát bệnh gút và ngăn ngừa các cuộc tấn công trong tương lai bao gồm:

  • Thuốc chống viêm không steroid (NSAID). NSAID bao gồm các lựa chọn không kê đơn như ibuprofen và naproxen sodium, cũng như các NSAID theo toa mạnh hơn như indomethacin hoặc celecoxib. NSAID có nguy cơ gây đau dạ dày, chảy máu và loét.
    Colchicine. Bác sĩ có thể chỉ định colchicine, một loại thuốc chống viêm giúp giảm cơn đau gút hiệu quả. Tuy nhiên, hiệu quả của thuốc có thể bị bù đắp bởi các tác dụng phụ như buồn nôn, nôn mửa và tiêu chảy.
  • Thuốc corticoid. Thuốc corticosteroid, chẳng hạn như prednisone, có thể kiểm soát tình trạng viêm và đau do bệnh gút. Corticosteroid có thể ở dạng thuốc viên, hoặc chúng có thể được tiêm vào khớp. Các tác dụng phụ của corticosteroid có thể bao gồm thay đổi tâm trạng, tăng lượng đường trong máu và tăng huyết áp.

Thuốc ngăn ngừa biến chứng bệnh gút

Nếu bạn gặp phải vài cơn gút mỗi năm hoặc nếu cơn gút ít thường xuyên hơn nhưng đặc biệt đau, bác sĩ có thể đề nghị dùng thuốc để giảm nguy cơ mắc các biến chứng liên quan đến bệnh gút. Nếu bạn đã có bằng chứng về tổn thương do bệnh gút trên phim chụp X-quang khớp, hoặc có hạt tophi, bệnh thận mãn tính hoặc sỏi thận, bạn có thể nên dùng thuốc để giảm mức axit uric của cơ thể.

Thuốc ngăn chặn sản xuất axit uric. Các loại thuốc như allopurinol và febuxostat giúp hạn chế lượng axit uric mà cơ thể tạo ra. Các tác dụng phụ của allopurinol bao gồm sốt, phát ban, viêm gan và các vấn đề về thận. Tác dụng phụ của Febuxostat bao gồm phát ban, buồn nôn và giảm chức năng gan. Febuxostat cũng có thể làm tăng nguy cơ tử vong liên quan đến tim.
Thuốc cải thiện loại bỏ axit uric. Các loại thuốc như probenecid giúp cải thiện khả năng loại bỏ axit uric ra khỏi cơ thể của thận. Các tác dụng phụ bao gồm phát ban, đau dạ dày và sỏi thận.

Thay đổi lối sống và các biện pháp khắc phục tại nhà

Thuốc thường là cách hiệu quả nhất để điều trị các cơn gút và ngăn ngừa các đợt bùng phát triệu chứng tái phát. Tuy nhiên, lựa chọn lối sống cũng rất quan trọng và bạn có thể muốn:

  • Chọn đồ uống lành mạnh hơn. Hạn chế đồ uống có cồn và đồ uống có đường trái cây (fructose). Thay vào đó, hãy uống nhiều đồ uống không cồn, đặc biệt là nước.
  • Tránh thức ăn có nhiều nhân purin. Thịt đỏ và các loại thịt nội tạng, chẳng hạn như gan, đặc biệt chứa nhiều purin. Hải sản giàu purin bao gồm cá cơm, cá mòi, trai, sò điệp, cá hồi và cá ngừ.
  • Các sản phẩm từ sữa ít béo có thể là nguồn cung cấp protein tốt hơn cho những người dễ bị bệnh gút.
  • Tập thể dục thường xuyên và giảm cân. Giữ cơ thể ở mức cân nặng hợp lý giúp giảm nguy cơ mắc bệnh gút. Chọn các hoạt động ít tác động như đi bộ, đi xe đạp và bơi lội – những hoạt động dễ dàng hơn cho các khớp.

 

Tham khảo: Gout

 

⏩⏩ Mời quý cô bác, anh chị tham gia nhóm tại: fb.com/536288528581514 để trao đổi thêm những thông tin – tình trạng sức khỏe cùng cộng đồng và bác sĩ chuyên khoa.

⏩⏩ Xem thêm video chia sẻ về nhận biết các triệu chứng về bệnh gút, các phương pháp điều trị và phòng ngừa –  BS.CK1 Hoàng Văn Triều tại: https://youtu.be/9E7heqjT_2M

Trong trường hợp bạn có những câu hỏi, thắc mắc về tình trạng bệnh của mình có thể tham vấn ý kiến bác sĩ bằng cách nhấn vào banner bên dưới đây.

BS HOANG VAN TRIEU

5/5 - (1 bình chọn)