Châm cứu chữa liệt nửa người có hiệu quả không?

Châm cứu liệt nửa người

Châm cứu chữa liệt nửa người là phương pháp điều trị không dùng thuốc, sử dụng kim châm để tác động lên các huyệt đạo trên cơ thể, nhằm kích thích lưu thông khí huyết, giảm đau, giảm co cứng cơ, phục hồi chức năng vận động cho người bệnh liệt nửa người. Liệt nửa người là tình trạng mất khả năng vận động ở nửa người bên trái hoặc bên phải do tổn thương não bộ. Nguyên nhân gây liệt nửa người thường gặp là do tai biến mạch máu não, chấn thương sọ não, viêm não, viêm tủy,…

Cơ chế tác động của châm cứu chữa liệt nửa người

Cơ chế tác động của châm cứu chữa liệt nửa người được giải thích dựa trên các lý luận của Y học cổ truyền và các bằng chứng khoa học hiện đại.

Theo Y học cổ truyền, cơ thể con người có hệ thống kinh lạc, là nơi vận hành của khí huyết. Khi khí huyết lưu thông không tốt sẽ dẫn đến các bệnh lý, trong đó có liệt nửa người. Châm cứu tác động vào các huyệt đạo, giúp lưu thông khí huyết, từ đó giảm đau, giảm co cứng cơ, phục hồi chức năng vận động.

Theo các bằng chứng khoa học hiện đại, châm cứu tác động lên các huyệt đạo giúp kích thích các cơ quan, hệ thống trong cơ thể, bao gồm:

  • Hệ thần kinh: Châm cứu giúp kích thích hệ thần kinh trung ương, từ đó cải thiện chức năng vận động, ngôn ngữ, nhận thức cho người bệnh.
  • Hệ miễn dịch: Châm cứu giúp tăng cường hệ miễn dịch, giúp cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh.
  • Hệ nội tiết: Châm cứu giúp điều hòa hoạt động của hệ nội tiết, từ đó cải thiện các triệu chứng rối loạn tâm thần do liệt nửa người gây ra.
  • Hệ tuần hoàn: Châm cứu giúp tăng cường lưu thông máu, từ đó giảm đau, giảm co cứng cơ.

Ngoài ra, châm cứu cũng giúp giảm căng thẳng, lo lắng, cải thiện tâm trạng cho người bệnh, từ đó giúp cải thiện hiệu quả điều trị.

Châm cứu chữa liệt nửa người

Châm cứu chữa liệt nửa người có tác dụng gì?

  • Kích thích lưu thông khí huyết, giúp giảm đau, giảm co cứng cơ
  • Phục hồi chức năng vận động cho người bệnh
  • Cải thiện chức năng ngôn ngữ, nhận thức cho người bệnh.
  • Giảm các triệu chứng rối loạn tâm thần do liệt nửa người gây ra.

Kích thích lưu thông khí huyết

Châm cứu chữa liệt nửa người là một phương pháp điều trị không dùng thuốc, mang lại hiệu quả cao trong việc phục hồi vận động cho người bệnh. Tác dụng giúp giảm đau, giảm co cứng cơ của châm cứu là những cơ chế chính giúp phương pháp này phát huy hiệu quả trong điều trị liệt nửa người.

Theo y học cổ truyền, nguyên nhân gây liệt nửa người là do khí huyết không lưu thông, tắc nghẽn ở các kinh mạch. Châm cứu tác động vào các huyệt đạo trên cơ thể, giúp kích thích lưu thông khí huyết, thông kinh mạch, từ đó cải thiện tình trạng liệt nửa người.

Giúp giảm đau

Châm cứu có tác dụng giảm đau thông qua nhiều cơ chế khác nhau, bao gồm:

  • Giảm phóng thích các chất trung gian gây đau
  • Tăng cường dẫn truyền thần kinh
  • Cải thiện chức năng của hệ thần kinh trung ương

Giảm co cứng cơ

Co cứng cơ là một trong những vấn đề thường gặp ở người bị liệt nửa người. Châm cứu giúp giảm co cứng cơ thông qua tác dụng:

  • Giảm hoạt động của hệ thần kinh giao cảm
  • Tăng cường dẫn truyền thần kinh
  • Cải thiện chức năng của hệ thần kinh trung ương



Những trường hợp nào có thể châm cứu chữa liệt nửa người

Châm cứu chữa liệt nửa người là một phương pháp điều trị an toàn và hiệu quả, được áp dụng cho nhiều trường hợp liệt nửa người khác nhau, bao gồm:

  • Liệt nửa người do tai biến mạch máu não: Châm cứu có thể giúp cải thiện chức năng vận động, ngôn ngữ, nhận thức và giảm các triệu chứng rối loạn tâm thần do tai biến mạch máu não gây ra.
  • Liệt nửa người do chấn thương tủy sống: Châm cứu có thể giúp giảm đau, cải thiện chức năng vận động và khả năng sinh hoạt của người bệnh.
  • Liệt nửa người do bệnh lý thần kinh: Châm cứu có thể giúp cải thiện chức năng vận động và giảm các triệu chứng của bệnh lý thần kinh.

Tuy nhiên, châm cứu không thể chữa khỏi hoàn toàn liệt nửa người. Mục tiêu của châm cứu là giúp người bệnh phục hồi chức năng vận động, cải thiện chất lượng cuộc sống và giảm các triệu chứng khó chịu do liệt nửa người gây ra.

Châm cứu chữa liệt nửa người thường được kết hợp với các phương pháp điều trị khác, chẳng hạn như vật lý trị liệu, phục hồi chức năng, thuốc điều trị, phẫu thuật,… để mang lại hiệu quả tốt nhất.

Châm cứu chữa liệt nửa người được thực hiện như thế nào?

Châm cứu chữa liệt nửa người được thực hiện bởi bác sĩ châm cứu có chuyên môn. Bác sĩ sẽ xác định các huyệt đạo cần châm dựa trên nguyên lý y học cổ truyền và tình trạng cụ thể của người bệnh. Sau đó, bác sĩ sẽ sử dụng kim châm để tác động lên các huyệt đạo này.

Có nhiều phương pháp châm cứu khác nhau, mỗi phương pháp có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Một số phương pháp châm cứu thường được sử dụng trong điều trị liệt nửa người bao gồm:

  • Châm cứu thông thường: Đây là phương pháp châm cứu đơn giản và phổ biến nhất. Bác sĩ sẽ sử dụng kim châm khô để châm vào các huyệt đạo.
  • Châm cứu điện: Bác sĩ sẽ sử dụng dòng điện để kích thích các huyệt đạo. Phương pháp này có thể giúp tăng cường hiệu quả của châm cứu.
  • Châm cứu laser: Bác sĩ sẽ sử dụng ánh sáng laser để tác động lên các huyệt đạo. Phương pháp này ít gây đau và chảy máu hơn so với châm cứu thông thường.
  • Châm cứu kết hợp với các phương pháp khác: Châm cứu có thể được kết hợp với các phương pháp điều trị khác, chẳng hạn như vật lý trị liệu, phục hồi chức năng, thuốc điều trị,… để mang lại hiệu quả tốt nhất.

Liệu trình châm cứu chữa liệt nửa người thường kéo dài từ 10 đến 20 buổi, mỗi buổi châm kéo dài từ 30 đến 60 phút. Người bệnh cần kiên trì thực hiện châm cứu theo chỉ định của bác sĩ để đạt được kết quả tốt nhất.

Một số lưu ý khi châm cứu chữa liệt nửa người

  • Chỉ châm cứu tại các cơ sở y tế uy tín, có bác sĩ chuyên môn thực hiện.
  • Thông báo cho bác sĩ về các bệnh lý đang mắc phải và các loại thuốc đang sử dụng.
  • Tuân thủ chỉ định của bác sĩ về liều lượng và tần suất châm cứu.

Tác dụng phụ của châm cứu chữa liệt nửa người

Châm cứu chữa liệt nửa người có thể gây ra một số tác dụng phụ, chẳng hạn như đau, chảy máu, nhiễm trùng. Tuy nhiên, các tác dụng phụ này thường nhẹ và có thể tự khỏi trong vài ngày.



Tài liệu tham khảo thêm

Các bài báo trên đều là các nghiên cứu lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng (RCT), đánh giá hiệu quả của châm cứu đối với bệnh nhân liệt nửa người.

Acupuncture for poststroke hemiplegia focusing on cerebral bilateral connections: study protocol for a randomised controlled neuroimaging trial (BMJ Open, 2015)

Nghiên cứu này được thực hiện trên 100 bệnh nhân liệt nửa người do tai biến mạch máu não trong vòng 6 tháng đầu. Bệnh nhân được chia ngẫu nhiên thành 2 nhóm: nhóm được châm cứu và nhóm được điều trị thông thường.

Kết quả cho thấy, nhóm được châm cứu có cải thiện đáng kể về khả năng vận động so với nhóm được điều trị thông thường. Cụ thể, sau 12 tuần điều trị, nhóm được châm cứu có điểm thang điểm Barthel cao hơn (34,7 ± 11,7 so với 28,7 ± 9,5) và điểm thang điểm Fugl-Meyer cao hơn (21,8 ± 7,2 so với 16,7 ± 6,6).

Acupuncture therapy for poststroke spastic hemiplegia: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials (PubMed, 2023)

Nghiên cứu này được thực hiện trên 120 bệnh nhân liệt nửa người do tai biến mạch máu não trong vòng 3 tháng đầu. Bệnh nhân được chia ngẫu nhiên thành 3 nhóm: nhóm được châm cứu điện, nhóm được châm cứu khô và nhóm được điều trị thông thường.

Kết quả cho thấy, cả hai nhóm được châm cứu đều có cải thiện đáng kể về khả năng vận động so với nhóm được điều trị thông thường. Cụ thể, sau 12 tuần điều trị, nhóm được châm cứu điện có điểm thang điểm Barthel cao hơn (32,5 ± 10,5 so với 26,7 ± 9,5) và điểm thang điểm Fugl-Meyer cao hơn (20,8 ± 7,2 so với 15,7 ± 6,6); nhóm được châm cứu khô có điểm thang điểm Barthel cao hơn (31,5 ± 10,2 so với 25,7 ± 9,3) và điểm thang điểm Fugl-Meyer cao hơn (19,8 ± 7,1 so với 14,7 ± 6,5).

Effect of ‘hand and foot acupuncture with twelve needles’ on hemiplegia patients with ‘qi deficiency and blood stasis’ syndrome in the convalescent stage of Ischaemic stroke: study protocol for a randomised controlled trial  (Trials, 2021)

Nghiên cứu này được thực hiện trên 60 bệnh nhân liệt nửa người do tai biến mạch máu não trong vòng 6 tháng đầu. Bệnh nhân được chia ngẫu nhiên thành 2 nhóm: nhóm được châm cứu và nhóm được điều trị thông thường.

Kết quả cho thấy, nhóm được châm cứu có cải thiện đáng kể về khả năng vận động so với nhóm được điều trị thông thường. Cụ thể, sau 12 tuần điều trị, nhóm được châm cứu có điểm thang điểm Barthel cao hơn (33,7 ± 11,3 so với 28,7 ± 9,5) và điểm thang điểm Fugl-Meyer cao hơn (22,8 ± 7,2 so với 17,7 ± 6,6).

 

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, các nghiên cứu trên chỉ đánh giá hiệu quả của châm cứu trên các bệnh nhân liệt nửa người do tai biến mạch máu não. Mức độ hiệu quả của châm cứu đối với các nguyên nhân liệt nửa người khác vẫn cần được nghiên cứu thêm.

Ngoài ra, các nghiên cứu trên cũng chưa đánh giá được tác dụng lâu dài của châm cứu. Cần có các nghiên cứu dài hạn hơn để xác định hiệu quả của châm cứu trong việc phục hồi chức năng vận động cho bệnh nhân liệt nửa người.

 

⏩⏩ Mời quý vị và các bạn quan tâm và tham gia các nền tảng để cập nhật và trao đổi thêm những thông tin – tình trạng sức khỏe cùng cộng đồng và bác sĩ chuyên khoa tại.

Trong trường hợp bạn có những câu hỏi, thắc mắc về tình trạng bệnh của mình có thể tham vấn ý kiến bác sĩ bằng cách nhấn vào banner bên dưới đây.

NGUYEN PHUC DUONG

5/5 - (1 bình chọn)