Dời leo – Zona (Shingles)

Bệnh dời leo - Zona

Bệnh dời leo (zona) là một bệnh nhiễm trùng do vi rút gây ra phát ban đau. Mặc dù bệnh có thể xảy ra ở bất cứ đâu trên cơ thể nhưng thường xuất hiện dưới dạng một dải mụn nước bao bọc xung quanh bên trái hoặc bên phải của thân.

Bệnh zona do vi rút varicella-zoster – cùng loại vi rút gây bệnh thủy đậu gây ra. Sau khi bạn bị thủy đậu, vi-rút sẽ nằm bất hoạt trong mô thần kinh gần tủy sống và não. Nhiều năm sau, vi-rút có thể tái hoạt động như bệnh zona.

Bệnh không nguy hiểm đến tính mạng nhưng có thể gây đau. Vắc xin có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh. Điều trị sớm có thể giúp rút ngắn thời gian nhiễm bệnh zona và giảm nguy cơ biến chứng. Biến chứng phổ biến nhất là đau dây thần kinh sau zona, gây đau do bệnh zona trong một thời gian dài sau khi mụn nước thuyên giảm.

Bệnh dời leo - Zona

Triệu chứng

Các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh thường chỉ ảnh hưởng đến một phần nhỏ của một bên cơ thể. Những dấu hiệu và triệu chứng này có thể bao gồm:

  • Đau, rát, tê hoặc ngứa ran
  • Nhạy cảm
  • Phát ban đỏ bắt đầu vài ngày sau cơn đau
  • Các mụn nước chứa dịch vỡ ra và đóng vảy
  • Ngứa

Một số người cũng trải nghiệm:

  • Sốt
  • Đau đầu
  • Nhạy cảm với ánh sáng
  • Mệt mỏi

Đau thường là triệu chứng đầu tiên của bệnh. Đối với một số người có thể rất dữ dội. Tùy thuộc vào vị trí của cơn đau, đôi khi nó có thể bị nhầm lẫn với một triệu chứng của các vấn đề ảnh hưởng đến tim, phổi hoặc thận. Một số người bị đau do zona mà không phát ban.

Thông thường nhất, phát ban bệnh zona phát triển như một dải mụn nước bao bọc xung quanh bên trái hoặc bên phải của thân. Đôi khi phát ban bệnh zona xảy ra xung quanh một bên mắt hoặc một bên cổ hoặc mặt.

Khi nào đến gặp bác sĩ

Liên hệ với bác sĩ ngay lập tức nếu nghi ngờ bệnh zona, đặc biệt là trong các trường hợp sau:

  • Đau và phát ban xảy ra gần mắt. Nếu không được điều trị, nhiễm trùng này có thể dẫn đến tổn thương mắt vĩnh viễn.
  • Bạn từ 60 tuổi trở lên, vì tuổi tác làm tăng đáng kể nguy cơ biến chứng.
  • Bạn hoặc ai đó trong gia đình của bạn bị suy giảm hệ thống miễn dịch (do ung thư, thuốc hoặc bệnh mãn tính).
  • Phát ban lan rộng và đau đớn.

Nguyên nhân

Bệnh zona do vi rút varicella-zoster – cùng loại vi rút gây bệnh thủy đậu gây ra. Bất kỳ ai từng bị thủy đậu đều có thể bị bệnh. Sau khi khỏi bệnh thủy đậu, virus sẽ xâm nhập vào hệ thần kinh ở thể ngủ trong nhiều năm. Cuối cùng, virus có thể kích hoạt lại và di chuyển dọc theo các đường thần kinh đến da, tạo ra bệnh. Tuy nhiên, không phải ai bị thủy đậu cũng sẽ bị  zona.

Lý do của bệnh zona là không rõ ràng nhưng có thể là do khả năng miễn dịch đối với các bệnh nhiễm trùng giảm khi lớn tuổi. Bệnh zona phổ biến hơn ở người lớn tuổi và những người có hệ thống miễn dịch suy yếu.

Varicella-zoster là một phần của nhóm vi rút được gọi là vi rút herpes, bao gồm vi rút gây ra mụn rộp ở môi và mụn rộp sinh dục. Do đó, bệnh zona còn được gọi là herpes zoster. Nhưng vi rút gây bệnh thủy đậu và bệnh zona không phải là cùng một loại vi rút gây ra bệnh mụn rộp hoặc mụn rộp sinh dục – một bệnh nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục.

Bệnh có bị lây không?

Một người bị bệnh zona có thể truyền vi rút varicella-zoster cho bất kỳ ai không có miễn dịch với bệnh thủy đậu. Điều này thường xảy ra khi tiếp xúc trực tiếp với vết loét hở của phát ban zona. Tuy nhiên, một khi bị nhiễm bệnh, người đó sẽ phát triển bệnh thủy đậu, không phải bệnh zona.

Bệnh thủy đậu có thể nguy hiểm đối với một số người. Cho đến khi các mụn nước bong vảy, bạn có thể lây nhiễm và nên tránh tiếp xúc cơ thể với bất kỳ ai chưa mắc bệnh thủy đậu hoặc vắc xin thủy đậu, đặc biệt là những người có hệ miễn dịch suy yếu, phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh.

Các yếu tố nguy cơ

Bất cứ ai đã từng mắc bệnh thủy đậu đều có thể bị bệnh zona. Hầu hết mọi người đều mắc bệnh thủy đậu khi còn nhỏ, trước khi có vắc xin ngừa thủy đậu. Các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ phát triển bệnh zona bao gồm:

  • Trên 50 tuổi. Bệnh zona phổ biến nhất ở những người trên 50 tuổi. Nguy cơ gia tăng theo tuổi.
  • Đang mắc một số bệnh. Các bệnh làm suy yếu hệ thống miễn dịch của bạn, chẳng hạn như HIV / AIDS và ung thư, có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
  • Đang điều trị ung thư. Xạ trị hoặc hóa trị có thể làm giảm sức đề kháng đối với bệnh tật và có thể gây ra bệnh.
  • Đang dùng một số loại thuốc. Các loại thuốc được thiết kế để ngăn chặn việc đào thải các cơ quan được cấy ghép có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Ngoài ra, việc sử dụng steroid kéo dài cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc phải.

Các biến chứng

Các biến chứng do bệnh có thể bao gồm:

  • Đau dây thần kinh sau Zona. Đối với một số người, cơn đau do zona tiếp tục kéo dài sau khi các mụn nước đã hết. Tình trạng này được gọi là đau dây thần kinh sau herpes và xảy ra khi các sợi thần kinh bị tổn thương gửi tín hiệu đau từ da đến não một cách không chính xác và phóng đại.
  • Giảm thị lực. Bệnh zona trong hoặc xung quanh mắt (bệnh zona ở mắt) có thể gây nhiễm trùng mắt gây đau và có thể dẫn đến mất thị lực.
  • Các vấn đề về thần kinh. Tùy thuộc vào dây thần kinh nào bị ảnh hưởng, bệnh zona có thể gây viêm não, liệt mặt hoặc các vấn đề về thính giác hoặc thăng bằng.
  • Nhiễm trùng da. Nếu mụn nước zona không được điều trị đúng cách, nhiễm trùng da do vi khuẩn có thể phát triển.

Phòng ngừa

Thuốc chủng ngừa bệnh zona có thể giúp ngăn ngừa bệnh zona. Tại Hoa Kỳ, Shingrix đã được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) phê duyệt vào năm 2017. Các nghiên cứu cho thấy Shingrix cung cấp khả năng bảo vệ chống lại bệnh trong hơn 5 năm. Shingrix là một loại vắc xin không còn sống được làm từ thành phần vi rút được tiêm hai liều, cách nhau 2-6 tháng.

Shingrix được chấp thuận và khuyên dùng cho những người từ 50 tuổi trở lên, kể cả những người đã từng chủng ngừa Zostavax trước đây hoặc bị bệnh zona.

Các tác dụng phụ thường gặp nhất của một trong hai loại thuốc chủng ngừa bệnh zona là mẩn đỏ, đau, nhức, sưng và ngứa tại chỗ tiêm, và đau đầu. Thuốc chủng ngừa bệnh zona không đảm bảo rằng bạn sẽ không bị bệnh. Nhưng vắc-xin này có thể sẽ làm giảm quá trình và mức độ nghiêm trọng của bệnh và giảm nguy cơ đau dây thần kinh sau zona.

Thuốc chủng ngừa bệnh chỉ được sử dụng như một chiến lược phòng ngừa mà không nhằm mục đích điều trị những người hiện đang mắc bệnh. Hãy trao đổi với bác sĩ về lựa chọn phù hợp.

 

Tham khảo: Shingles

Rate this post