Nấc cụt: Nguyên nhân và các biện pháp khắc phục

Nấc cụt

Nấc cụt (Hiccups) là sự co thắt không tự chủ của cơ hoành (là cơ ngăn cách ngực với bụng và đóng một vai trò quan trọng trong việc thở). Sau mỗi cơn co thắt là sự đóng lại đột ngột của dây thanh âm, tạo ra âm thanh “hic” đặc trưng. Nấc cụt có thể xảy ra khi ăn, uống có cồn hoặc có ga hoặc do hưng phấn đột ngột. Trong một số trường hợp, nấc cụt có thể là dấu hiệu của một tình trạng bệnh lý tiềm ẩn. Đối với hầu hết mọi người, một cơn nấc cụt thường chỉ kéo dài vài phút. Hiếm khi, nấc cụt có thể kéo dài hàng tháng. Điều này có thể dẫn đến sụt cân mà suy nhược cơ thể.

Nguyên nhân gây ra tình trạng nấc cụt

Nguyên nhân gây ra nấc (hiccups) chưa được hiểu rõ hoàn toàn. Tuy nhiên, có một số nguyên nhân phổ biến được biết đến là:

  • Kích thích cơ hoành: Khi cơ hoành bị kích thích hoặc kích ứng có thể co thắt một cách không kiểm soát và gây ra nấc. Các tác nhân kích thích có thể bao gồm ăn nhanh, ăn quá nhiều, uống quá nhiều, uống các loại đồ uống có gas, ăn đồ cay, uống rượu, thay đổi nhiệt độ đột ngột, hoặc thậm chí là căng thẳng và lo lắng.
  • Kích ứng dây thần kinh: Các dây thần kinh phế vị là dây thần kinh chịu trách nhiệm điều chỉnh cơ hoành. Khi có sự kích ứng hoặc rối loạn trong hệ thống này, nó có thể dẫn đến việc cơ hoành bị co thắt và gây nấc cụt.
  • Rối loạn tiêu hóa: Một số vấn đề tiêu hóa, như dạ dày quá đầy, viêm loét dạ dày, trào ngược dạ dày-thực quản (GERD), hoặc tắc nghẽn ruột có thể gây kích thích các dây thần kinh và gây nấc.
  • Rối loạn hệ thống thần kinh trung ương: Một số tình trạng y tế như viêm não, tổn thương não, động kinh, hay các rối loạn hệ thống thần kinh khác có thể ảnh hưởng đến cơ hoành và gây ra nấc.
  • Thuốc và chất kích thích: Một số loại thuốc, chẳng hạn như corticosteroid, sedative, opioid, hoặc các chất kích thích như nicotine hoặc cồn có thể gây ra nấc như một tác dụng phụ.

Ngoài ra, còn một số nguyên nhân khác như khí quản bị kích thích, tăng áp lực trong bụng, hoặc các vấn đề nội tiết tố, thay đổi nhiệt độ đột ngột hay căng thẳng cảm xúc cũng có thể góp phần vào việc gây nấc.

Triệu chứng có thể đi kèm với nấc cụt

Nấc cụt thường là một triệu chứng tạm thời và không gây ra nhiều vấn đề sức khỏe. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, nấc có thể đi kèm với một số triệu chứng khác, đặc biệt khi nó kéo dài trong thời gian dài hoặc xuất hiện thường xuyên. Các triệu chứng có thể đi kèm với nấc cụt bao gồm:

  • Đau hoặc khó thở: Trong một số trường hợp, nấc mạnh có thể gây đau hoặc làm bạn cảm thấy khó thở tạm thời.
  • Mất ngủ: Nếu nấc xảy ra trong khi bạn đang cố gắng nghỉ ngơi hoặc khi bạn đi ngủ, nó có thể gây mất ngủ và làm gián đoạn giấc ngủ.
  • Cảm giác khó chịu: Nấc liên tục và kéo dài có thể gây ra cảm giác khó chịu, khó tập trung, hoặc ảnh hưởng đến hoạt động hàng ngày.
  • Giảm chất lượng cuộc sống: Nếu nấc xuất hiện thường xuyên và kéo dài, nó có thể gây ra sự khó chịu và giảm chất lượng cuộc sống, ảnh hưởng đến tâm lý và tình trạng tinh thần.

Nếu bạn gặp những triệu chứng nêu trên hoặc nấc cụt kéo dài trong thời gian dài, nên tham khảo ý kiến ​​bác sĩ để được đánh giá và điều trị phù hợp.

 

Nấc cụt

 

Những ai dễ bị nấc cụt?

Bất kỳ ai cũng có thể bị nấc cụt, không phân biệt giới tính, độ tuổi hay nhóm dân tộc. Tuy nhiên, có một số yếu tố và tình huống cụ thể có thể làm tăng nguy cơ bị nấc cụt:

  • Ăn uống nhanh: Ăn quá nhanh hoặc uống quá nhanh có thể kích thích cơ hoành và gây nấc.
  • Sử dụng các chất kích thích: Việc tiêu thụ quá nhiều cồn, thuốc lá, cafein, hay các chất kích thích khác có thể tác động đến hệ thống thần kinh và gây nấc.
  • Thay đổi nhiệt độ đột ngột: Thay đổi nhiệt độ môi trường một cách đột ngột, như tiếp xúc với nhiệt độ lạnh hoặc nóng, có thể gây ra nấc.
  • Căng thẳng và lo lắng: Tình trạng căng thẳng, lo lắng hoặc căng thẳng tâm lý có thể kích thích cơ hoành và gây nấc.
  • Các vấn đề tiêu hóa: Một số vấn đề tiêu hóa như trào ngược dạ dày-thực quản (GERD), viêm loét dạ dày, hoặc dạ dày quá đầy có thể kích thích dây thần kinh và gây nấc.
  • Phẫu thuật: Các quá trình phẫu thuật trên vùng ngực hoặc cổ hoặc có gây mê toàn thân có thể làm kích thích cơ hoành và gây nấc.
  • Nam giới có nhiều khả năng bị nấc cụt dài hơn phụ nữ.
  • Các vấn đề về tinh thần hoặc cảm xúc. Lo lắng, căng thẳng và phấn khích có liên quan đến một số trường hợp nấc cụt ngắn hạn và dài hạn.

Các biến chứng của nấc cụt

Nấc thường là một tình trạng tạm thời và không gây ra nhiều vấn đề sức khỏe. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, nấc có thể kéo dài hoặc trở nên nghiêm trọng và gây ra một số biến chứng sau đây:

  • Mất ngủ: Nếu nấc xảy ra trong khi bạn đang cố gắng nghỉ ngơi hoặc khi bạn đi ngủ, nó có thể gây mất ngủ và làm gián đoạn giấc ngủ.
  • Mệt mỏi: Nấc liên tục và kéo dài có thể làm cho cơ hoành và các cơ khác trong cơ thể mệt mỏi, gây ra khó chịu và giảm sức chịu đựng.
  • Khó thở: Trong một số trường hợp, nấc mạnh có thể gây ra cảm giác khó thở tạm thời, đặc biệt là khi cơ hoành co thắt mạnh.
  • Đau ngực: Một số người có thể trải qua cảm giác đau hoặc khó chịu trong vùng ngực do nấc gây ra.
  • Rối loạn tiêu hóa: Nếu nấc kéo dài, nó có thể gây ra các vấn đề tiêu hóa như trào ngược dạ dày-thực quản (GERD) hoặc tăng áp lực trong dạ dày, gây khó chịu và đau rát.
  • Ảnh hưởng tâm lý và tinh thần: Nếu nấc kéo dài hoặc xuất hiện thường xuyên, nó có thể gây ra sự lo lắng, căng thẳng, giảm sự tập trung và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và tâm trạng.

Nếu bạn gặp những biến chứng trên hoặc nấc kéo dài trong thời gian dài, nên tham khảo ý kiến ​​bác sĩ để được đánh giá và điều trị phù hợp.

Bị nấc cụt làm thế nào cho khỏi?

Dưới đây là một số phương pháp thông thường để khắc phục tình trạng nấc

  • Hít thở sâu: Hít thở sâu, sau đó giữ hơi trong một thời gian ngắn (khoảng 10-20 giây) trước khi thở ra chậm dần. Thủ thuật này giúp thay đổi nhịp điệu của cơ hoành và có thể giảm nấc.
  • Uống nước: Uống một ngụm nước lạnh hoặc uống nước bằng ống hút có thể làm giảm nấc. Hành động này có thể làm tạm ngừng hoạt động của cơ hoành.
  • Kích thích trạng thái cảm xúc: (ví dụ: làm sợ, giật mình) có thể làm “xóa” tín hiệu nấc trong hệ thống thần kinh.
  • Một số phương pháp giãn cơ: Có một số kỹ thuật giãn cơ có thể giúp giảm nấc, chẳng hạn như nắn cổ, kẹp mũi và thở ra mạnh, hoặc ưỡn lưng.
  • Massage cơ hoành: Nhẹ nhàng massage hoặc áp lực nhẹ lên vùng cơ hoành có thể giúp giảm nấc.
  • Phục hồi hơi thở: Hít thở sâu và chậm rồi nín thở có thể giúp cơ hoành trở lại trạng thái bình thường.
  • Điều chỉnh tâm lý: Giảm căng thẳng và lo lắng có thể giúp kiểm soát nấc. Thực hiện các kỹ thuật thư giãn như yoga, thiền chánh niệm, hoặc tập thể dục cũng có thể hữu ích.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Thường thì nấc cụt là một tình trạng tạm thời và không đáng lo ngại. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, bạn có thể cần đi khám bác sĩ nếu:

  • Nấc cụt kéo dài trong thời gian dài: Nếu nấc kéo dài hơn 48 giờ hoặc liên tục trong một thời gian dài và không giảm đi, nên tham khảo bác sĩ để kiểm tra và xác định nguyên nhân.
  • Nấc cụt gây khó chịu và ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày: Nếu nấc gây khó chịu nghiêm trọng, ảnh hưởng đến giấc ngủ, công việc, tập trung, hoặc chất lượng cuộc sống, bạn nên thăm bác sĩ để tìm giải pháp và điều trị.
  • Xuất hiện các triệu chứng khác: Nếu nấc đi kèm với các triệu chứng khác như đau ngực, khó thở, khó nuốt, hoặc các vấn đề tiêu hóa, nên tham khảo ý kiến ​​bác sĩ để được đánh giá và điều trị.
  • Nấc xuất hiện sau khi đã trải qua điều trị y tế: Nếu nấc bắt đầu sau một sự kiện lớn như một tai nạn hoặc một quá trình phẫu thuật, bạn nên thăm bác sĩ để được kiểm tra và loại trừ các vấn đề lý do nền tảng.
  • Bạn có các yếu tố nguy cơ hoặc lịch sử y tế: Nếu bạn có các yếu tố nguy cơ hoặc lịch sử y tế như bệnh dạ dày, bệnh thần kinh, hoặc sử dụng thuốc đang gây nấc, nên tham khảo ý kiến ​​bác sĩ để được đánh giá và điều trị phù hợp.

Trong những trường hợp trên, bác sĩ có thể đưa ra đánh giá chi tiết, yêu cầu xét nghiệm bổ sung, và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp dựa trên nguyên nhân gây nấc cụ thể.

 

 

⏩⏩ Mời quý cô bác, anh chị tham gia nhóm tại: fb.com/536288528581514 để trao đổi thêm những thông tin – tình trạng sức khỏe cùng cộng đồng và bác sĩ chuyên khoa.

Trong trường hợp bạn có những câu hỏi, thắc mắc về tình trạng bệnh của mình có thể tham vấn ý kiến bác sĩ bằng cách nhấn vào banner bên dưới đây.

BS HOANG VAN TRIEU

Bỏ phiếu