Phẫu thuật thay khớp háng và những điều bệnh nhân cần lưu ý

Thay khớp háng (Tạo hình khớp háng)

Phẫu thuật thay khớp háng là phẫu thuật được thực hiện nhằm thay thế khớp háng bằng các khớp nhân tạo, mục tiêu giúp bệnh nhân giảm triệu chứng đau và có thể di chuyển dễ dàng hơn. Việc phục hồi sau khi thay khớp háng cần có thời gian và có nhiều quy tắc cần tuân theo để giữ an toàn và thúc đẩy quá trình lành thương.

Nội dung bài viết

Tổng quát

Thay khớp háng (tạo hình khớp háng) là gì?

Trong phẫu thuật này, khớp háng bị tổn thương ban đầu sẽ được thay thế bằng một bộ phận cấy ghép nhân tạo (bộ phận giả). Kỹ thuật này thường được thực hiện trên bệnh nhân sau khi các phương pháp điều trị khác không mang lại hiệu quả. Những bệnh nhân mắc một số tình trạng có thể được khuyến nghị tiến hành thay khớp háng bao gồm:

Vì tất cả các cuộc phẫu thuật đều có rủi ro và các bộ phận được thay thế có tuổi thọ nhất định, bác sĩ thường sẽ khuyên bạn nên trì hoãn việc thay khớp háng cho đến khi các triệu chứng nghiêm trọng xuất hiện.

Khớp háng là khớp gì?

Khớp háng là một khớp giúp kết nối giữa xương đùi và xương chậu được giữ cố định bởi dây chằng, gân và cơ xung quanh khớp. Đây là khớp di chuyển linh hoạt và tự do nhất trong cơ thể, di chuyển lùi và tiến, sang hai bên và thực hiện các chuyển động vặn mình.

Thay khớp háng có những loại nào?

Có 2 phương pháp chính gồm:

  • Thay toàn bộ khớp háng (loại phổ biến nhất): Thay toàn bộ khớp háng bao gồm cả chỏm xương đùi và ổ cối bằng một bộ phận giả.
  • Thay một phần khớp háng: Thay thế một phần chỉ thay thế chỏm xương đùi được thực hiện ở một số trường hợp gãy chỏm xương đùi.

Những triệu chứng nào cho thấy bạn có thể cần thực hiện thay khớp háng?

Một số triệu chứng sau đây liên quan đến các bệnh lý mà phẫu thuật thay khớp háng có thể giải quyết vấn đề bao gồm:

  • Đau ở khớp háng, mông hay vùng chậu ngay cả khi hoạt động và nghỉ ngơi
  • Cơn đau trở nên nghiêm trọng hơn khi dồn trọng lượng lên chân.
  • Cứng khớp háng gây mất chuyển động.
  • Khó ngủ.
  • Đi lại khó khăn.

Ai không nên thay khớp háng?

Phẫu thuật thay khớp háng có thể không phù hợp với một số trường hợp như:

  • Các vấn đề y tế nghiêm trọng như suy tim, thiếu máu, nhồi máu cơ tim gần đây, đau thắt ngực không ổn định và một số tình trạng khác.
  • Nhiễm trùng đang tiến triển
  • Trẻ nhỏ
  • Yếu cơ vĩnh viễn hoặc không hồi phục.
  • Liệt nửa người, liệt tứ chi.
  • Viêm khớp thần kinh.
  • Bệnh lý béo phì nặng.

Thay khớp háng (Tạo hình khớp háng)

Chi tiết về phẫu thuật thay khớp háng

Phẫu thuật thay khớp háng cho bệnh nhân ngoại trú hay nội trú?

Hầu hết các trường hợp phẫu thuật thay khớp háng cần ở lại bệnh viện khoảng một đến hai ngày.

Làm thế nào để chuẩn bị cho cuộc phẫu thuật?

Để chuẩn bị cho cuộc phẫu thuật, bạn sẽ được bác sĩ lên hẹn thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán liên quan như phân tích nước tiểu, điện tâm đồ và chụp X-quang. Dựa trên kết quả của các xét nghiệm này và tiền sử sức khỏe của bạn, mà bác sĩ có thể quyết định tiến hành phẫu thuật hay không. Trước khi phẫu thuật, một số phương diện sẽ được cân nhắc bao gồm:

  • Bệnh nhân lo lắng / căng thẳng như thế nào về cuộc phẫu thuật.
  • Cơ thể có khả năng cầm máu tốt không?
  • Bệnh nhân có dị ứng với thuốc gây mê không?
  • Quản lý quá trình phục hồi chức năng như thế nào.
  • Các vấn đề y tế khác của bệnh nhân ảnh hưởng đến quá trình hồi phục.
  • Mức độ hoạt động của bệnh nhân trước và sau phẫu thuật.
  • Cân nặng của bệnh nhân.

Chi dưới sẽ được bác sĩ đánh giá trước khi phẫu thuật bao gồm:

  • Kiểm tra cơ: Sức mạnh của cơ vùng đùi – chậu
  • Kiểm tra tình trạng thần kinh và mạch máu: Kiểm tra chức năng dây thần kinh tọa và vùng đáy chậu, kiểm tra cảm giác và đánh giá mạch đập của động mạch. Kiểm tra xem có bất kỳ bệnh mạch máu nghiêm trọng nào không.
  • Kiểm tra bằng cách sờ nắn: Việc sờ nắn giúp loại trừ các nguyên nhân khác gây đau hông không phải do khớp
  • Kiểm tra tổng quát: Kiểm tra dáng đi (bước đi), bất kỳ vết mổ nào trước đó, sưng tấy bất thường, vết cắt, đổi màu và nhiễm trùng.
  • Phạm vi kiểm tra chuyển động: Các động tác vận động khớp háng
  • Dấu hiệu Trendelenburg: Kiểm tra sức mạnh và chức năng của cơ.
  • Đo chiều dài chân.
  • Duỗi thẳng chân: Kiểm tra cơn đau ở háng, đau lan tỏa, đau lưng, đau hông sau và đau chân dưới.

Bạn sẽ được chụp X-quang khớp háng và xương chậu để đánh giá tình trạng và cấu trúc của khớp háng. Đôi khi, chụp MRI hoặc CT cần thiết để hỗ trợ chẩn đoán hoặc lập kế hoạch điều trị.

Bạn cần chuẩn bị để giúp đảm bảo phục hồi sau phẫu thuật dễ dàng và an toàn hơn ví dụ như bỏ thuốc lá, giảm cân nếu cần, kiểm tra chứng ngưng thở khi ngủ và tuân thủ các lời dặn dò của bác sĩ trước khi tiến hành phẫu thuật.

Giảm cân nếu cần, kiểm tra chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn và cố gắng giải quyết các tình trạng khác mà bạn mắc phải cũng rất hữu ích. Không ăn hoặc uống bất cứ thứ gì sau nửa đêm vào đêm trước khi phẫu thuật.

Tôi vẫn dùng thuốc bình thường trước khi phẫu thuật?

Thông báo cho bác sĩ phẫu thuật về tất cả các loại thuốc đang dùng bao gồm cả thuốc không kê đơn và thuốc kê đơn. Một số loại thuốc không phản ứng tốt với thuốc gây mê và những loại khác như aspirin, ibuprofen và thuốc làm loãng máu làm tăng chảy máu. Vì những lý do này, bạn cần ngừng dùng một số loại thuốc trước khi thay khớp háng. Nếu bạn đang dùng aspirin hoặc thuốc điều trị viêm khớp có chứa aspirin, phải ngừng dùng những thuốc này hai tuần trước khi phẫu thuật. Nếu bạn đang dùng thuốc cho các vấn đề y tế khác, đừng tự ý ngừng dùng những thuốc này mà không hỏi ý kiến với bác sĩ.

Tại sao cần gặp nha sĩ trước khi phẫu thuật thay khớp háng?

Đảm bảo rằng bạn không cần phải thực hiện các thủ thuật nha khoa trong vài tháng đầu tiên sau phẫu thuật. Vì lượng máu cung cấp cho khớp háng của bạn tăng lên trong thời gian lành thương, tốt hơn hết nên thực hiện các cuộc hẹn nha khoa định kỳ nào trước khi phẫu thuật hoặc ba tháng sau đó.

Tôi sẽ cần uống những loại thuốc nào ngay trước, trong và ngay sau khi thay khớp háng?

  • Thuốc kháng sinh: Thuốc giúp ngăn ngừa nhiễm trùng.
  • Gây mê: Bác sĩ gây mê sẽ gặp bạn trước khi phẫu thuật để giải thích các loại gây mê và rủi ro và lợi ích của từng loại với tiền sử sức khỏe của bạn. Phương pháp gây tê vùng cột sống hay còn gọi là phương pháp phổ biến nhất được sử dụng cho các thủ thuật thay khớp chỉnh hình. Bạn cũng sẽ được yêu cầu hoàn thành bảng câu hỏi sức khỏe từ khoa gây mê hồi sức để phẫu thuật nhằm đảm bảo an toàn cho bạn.
  • Dự phòng huyết khối: Thuốc giúp ngăn ngừa cục máu đông (huyết khối ).
  • Kiểm soát cơn đau: Nhiều loại thuốc khác nhau giúp kiểm soát cơn đau, bao gồm NSAID, thuốc giảm đau có chất gây mê và phong bế thần kinh ngoại vi.

Khi nào cần gặp nhà trị liệu vật lý?

Bạn được đánh giá bởi một nhà vật lý trị liệu trước khi phẫu thuật. Sau khi phẫu thuật, bạn sẽ được vật lý trị liệu hàng ngày.

Có cần tập thể dục trước khi phẫu thuật không?

Điều quan trọng là phải thực hiện các bài tập tăng cường sức mạnh và điều hòa trước khi phẫu thuật để giúp đảm bảo kết quả và phục hồi tốt hơn. Tăng cường thể trạng trước khi phẫu thuật là một lợi ích lớn và giúp tiến trình chương trình phục hồi chức năng. Các bài tập sau đây được khuyến nghị trước khi phẫu thuật:

  • Siết cơ ở đùi, sau đó duỗi thẳng đầu gối. Giữ số đếm đến năm rồi thư giãn. Làm 10 lần, ngày 2 lần.
  • Siết chặt mông, đẩy gót chân xuống giường. Giữ số đếm đến năm rồi thư giãn. Làm 10 lần, ngày 2 lần.

Hãy nhớ rằng mất một khoảng thời gian dài để cơ bắp của bạn trở nên mạnh mẽ hơn, vì vậy điều cực kỳ quan trọng là bạn phải thực hiện các bài tập để giúp phục hồi an toàn và hiệu quả.

Khớp giả được làm bằng gì?

Khớp giả được làm bằng kim loại và nhựa. Titan, thép không gỉ, coban-crom, gốm và polyetylen là những vật liệu phổ biến nhất. Một bộ phận giả để thay thế toàn bộ khớp háng bao gồm bốn thành phần:

  • Thân xương đùi.
  • Chỏm xương đùi.
  • Lớp lót và lớp vỏ ổ cối.

Cuộc phẫu thuật thay khớp háng kéo dài bao lâu?

Phẫu thuật thường diễn ra trong khoảng từ 1 – 2 giờ.

Những lợi ích và rủi ro của phẫu thuật thay khớp háng.

Lợi ích của việc thay khớp háng là gì?

Giảm đau là lợi ích lớn nhất và là lý do chính để phẫu thuật thay khớp háng. Ngoài ra phẫu thuật này cung cấp các lợi ích khác, bao gồm:

  • Cải thiện chuyển động.
  • Cải thiện sức mạnh.
  • Cải thiện sự phối hợp của thân và chân.
  • Lấy lại khả năng đi bộ, leo cầu thang và duy trì lối sống năng động trong sự thoải mái hơn.

Những rủi ro của phẫu thuật thay khớp háng là gì? Các biến chứng xảy ra là gì?

Có một số rủi ro và biến chứng xảy ra khi phẫu thuật thay khớp háng kết hợp với gây mê, bao gồm cả vấn đề hô hấp hoặc tim. Các biến chứng khác xảy ra ngay sau khi phẫu thuật hoặc thậm chí nhiều năm sau đó bao gồm:

  • Huyết khối. Khoảng 1% những người trải qua quá trình thay khớp háng sẽ có cục máu đông ở chân (huyết khối tĩnh mạch sâu) hoặc phổi (thuyên tắc phổi).
  • Sự nhiễm trùng. Điều này không phổ biến – nó xảy ra với 0,4% đến 1,5% những người được thay khớp háng.
  • Lỏng khớp. Sự lỏng lẻo của mô cấy do hao mòn là một vấn đề lâu dài phổ biến ít xảy ra hơn nhiều so với trước đây. Điều này xảy ra ngày càng ít khi các vật liệu và bề mặt phục hình ngày càng tốt hơn.
  • Vỡ khớp. Xảy ra với các khớp được cấy lâu năm.
  • Thay đổi chiều dài chân. Chiều dài của chân bạn sẽ được đo trước, trong và sau khi phẫu thuật nhưng hiếm khi trường hợp này xảy ra.
  • Tổn thương dây thần kinh và mạch máu.
  • Gãy xương.
  • Yếu cơ.
  • Cứng hoặc không ổn định của khớp.
  • Phẫu thuật bổ sung
  • Trật khớp. Trường hợp này xảy ra với ít hơn 2% số người.

Những người có nguy cơ bị biến chứng cao hơn là những người bị viêm khớp dạng thấp nặng hoặc bệnh lupus hệ thống . Ngoài ra, những người bị béo phì, tiểu đường , suy dinh dưỡng, bệnh ưa chảy máu hoặc những người đã từng bị nhiễm trùng khớp giả có nguy cơ cao hơn. Đảm bảo liên hệ với bác sĩ phẫu thuật chỉnh hình ngay lập tức nếu bạn gặp bất kỳ vấn đề nào trong số những vấn đề này sau khi phẫu thuật.

Phục hồi và tiên lượng

Điều gì xảy ra sau khi phẫu thuật?

Sau khi phẫu thuật, bạn sẽ được dùng thuốc giảm đau và kháng sinh. Bác sĩ phẫu thuật kê đơn thuốc hoặc vật lý trị liệu để ngăn ngừa cục máu đông. Để giảm nguy cơ bị huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT) sau khi phẫu thuật, bạn được dùng thuốc, đeo tất đặc biệt ở mắt cá chân trong hai đến ba ngày sau khi phẫu thuật. Ở lần tái khám bác sĩ có thể lấy kim ghim hoặc chỉ khâu bên ngoài (nếu có). Gọi cho bác sĩ phẫu thuật nếu bạn gặp bất kỳ triệu chứng nào sau đây:

  • Tăng mẩn đỏ.
  • Đau hoặc sưng.
  • Tuột dẫn lưu tại vết mổ.
  • Các vết sưng tấy hoặc mụn nhọt.
  • Bất kỳ thay đổi nào bất thường.

Vật lý trị liệu sẽ bắt đầu trong vòng 24 giờ sau khi mổ.

Tôi sẽ ở trong bệnh viện bao lâu?

Bạn ở bệnh viện tối đa hai ngày sau khi phẫu thuật. Việc nằm viện bao lâu phụ thuộc vào ba điều:

  • Nếu cơn đau được kiểm soát: Bạn sẽ không về nhà nếu cơn đau vẫn kéo dài và không thể chịu đựng được
  • Mức độ di chuyển an toàn khi ở nhà
  • Mức độ ổn định về mặt y tế: Ví dụ, bạn sẽ không về nhà nếu huyết áp của bạn quá cao.

Phục hồi trông như thế nào? Phục hồi chức năng sau phẫu thuật thay khớp háng là gì?

Phục hồi chức năng và vật lý trị liệu được bắt đầu ngay sau khi phẫu thuật và tiếp tục trong suốt thời gian nằm viện và tại nhà trong một năm sau khi phẫu thuật. Chuyên gia vật lý trị liệu sẽ theo dõi sức mạnh và sự linh hoạt ở chân và khớp háng cũng như khả năng đứng và ngồi của bạn. Ngoài ra, chuyên gia vật lý trị liệu sẽ cung cấp các mục tiêu và hướng dẫn để bạn hoàn thành khi ở bệnh viện và ở nhà.

Thời gian hồi phục sau phẫu thuật là bao lâu? Tôi sẽ phải thực hiện các bài tập vật lý trị liệu trong bao lâu?

Một số yếu tố ảnh hưởng đến sự thành công cuối cùng của một ca phẫu thuật thay khớp háng và thời gian hồi phục. Chúng bao gồm sức mạnh của xương và cơ bắp cũng như sức khỏe chung và lối sống của người bệnh. Việc tuân thủ một chương trình phục hồi chức năng cũng là một phần quan trọng của quá trình phục hồi, vì sự cải thiện đối với khớp háng được xác định bởi nỗ lực phục hồi của bạn.

Bạn sẽ thực hiện các bài tập hàng ngày để tăng cường và kéo căng các cơ xung quanh khớp háng – từ 20 đến 30 phút hai đến ba lần mỗi ngày. Bạn cũng sẽ từ từ quay trở lại việc leo cầu thang, uốn cong và đi bộ, dần dần lấy lại chuyển động và sức mạnh. Sẽ mất vài tuần đến vài tháng trước khi bạn hoàn toàn trở lại bình thường.

Tôi có cần phẫu thuật lại không?

Việc thay khớp không tồn tại mãi mãi – mặc dù các chuyên gia đã nhận thấy rằng những bộ phận giả hiện đại tồn tại lâu hơn những bộ phận giả đã được sử dụng nhiều năm trước. Phẫu thuật chỉnh sửa khớp háng trở nên cần thiết nếu khớp háng nhân tạo bị đau.

Tôi sẽ phải hạn chế cử động như thế nào sau khi phẫu thuật?

Sau khi phẫu thuật, bác sĩ vật lý trị liệu sẽ hướng dẫn bạn những lưu ý về cử động khớp háng và bất kỳ giới hạn nào bạn có đối với phạm vi chuyển động. Hãy nhớ rằng vật lý trị liệu và các bài tập tăng cường sức mạnh sẽ giúp khả năng vận động tốt hơn và đảm bảo phục hồi dễ dàng hơn sau phẫu thuật. Nên tiếp tục điều trị trị liệu trong khung thời gian khuyến nghị do bác sĩ vật lý trị liệu quy định.

Bác sĩ vật lý trị liệu sẽ cho biết rằng có một số hoạt động nên tránh sau phẫu thuật bao gồm không cúi gập người về phía trước quá 90 độ và không nâng đầu gối bên phẫu thuật cao hơn hông. Ngoài ra, không bắt chéo chân hoặc xoay chân ra ngoài…

Làm thế nào để quản lý tại nhà trong quá trình hồi phục sau phẫu thuật thay khớp háng? Các biện pháp phòng ngừa và hạn chế khi thay khớp háng là gì?

Có một số mẹo an toàn chung cần ghi nhớ:

  • Sắp xếp gọn gàng các vật dụng trong nhà
  • Giữ cầu thang, lối đi thông thoáng
  • Hạn chế đến những nơi có khả năng trơn trượt
  • Giữ cho hành lang / cầu thang được chiếu sáng tốt.
  • Lắp thêm tay vịn cho các nơi dễ bị té ngã

Khi nào nên gọi điện cho bác sĩ?

Bạn nên liên hệ với bác sĩ phẫu thuật của mình ngay lập tức nếu bạn gặp bất kỳ trường hợp nào sau đây:

  • Tụt dẫn lưu tại vết mổ.
  • Các vết sưng tấy hoặc xuất hiện dấu hiệu nhiễm trùng
  • Tăng mẩn đỏ.
  • Đau hoặc sưng.
  • Bất kỳ thay đổi nào khác mà bạn thấy bất thường.

Bao lâu thì tái khám?

Thăm khám sau phẫu thuật giúp bác sĩ phẫu thuật theo dõi quá trình hồi phục. Vì vậy cần phải tuân thủ lịch trình này để đảm bảo phục hồi an toàn và hiệu quả sau khi thay toàn bộ khớp háng.

 

Tham khảo: Hip Replacement (Hip Arthroplasty)

 

⏩⏩ Xem thêm video chia sẻ về phẫu thuật thay khớp háng – chi phí và khi nào cần thực hiện – BS.CK1 Hoàng Văn Triều tại: https://youtu.be/4vYBYtpSf9U

Trong trường hợp bạn có những câu hỏi, thắc mắc về tình trạng bệnh của mình có thể tham vấn ý kiến bác sĩ bằng cách nhấn vào banner bên dưới đây.

BS HOANG VAN TRIEU

 

5/5 - (1 bình chọn)